Lezen is een wonderlijk proces. Wat begint met krabbels en speelse klanken, groeit stap voor stap uit tot het begrijpen van woorden, zinnen en verhalen. Maar voordat een kind écht kan lezen, doorloopt het verschillende belangrijke fases. Elke fase bouwt verder op de vorige — en vraagt om tijd, herhaling en vooral plezier in taal.

De voorbereidende fase: spelen met taal

Nog voor een kind een letter herkent, leert het luisteren naar klanken. Dit noemen we  fonologisch bewustzijn (het besef dat woorden uit klanken bestaan).

In deze fase hoort en voelt het kind ritme, rijm en klankpatronen in woorden. Liedjes zingen, rijmpjes opzeggen, klanken herhalen en klankspelletjes spelen (zoals “Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, en het begint met de M...”) helpen hierbij enorm. Dit vormt een basis voor latere leesontwikkeling. (ASHA Publications)

Belangrijkste vaardigheden:

• Herkennen van rijmwoorden
• Horen van de eerste klank in een woord
• Woorden kunnen opdelen in lettergrepen (“a-ppel”, “ta-fel”)
• Interesse in boeken en verhalen

Zo doe je dat via open ended - en sensory play.

• Rijmstation: mandje met voorwerpen of kaarten met prenten die rijmen (boek - koek, blok - sok, kaas - vaas….).Visualeer zoveel mogelijk. Laat kinderen vrij spelen en voorwerpen vinden die op elkaar rijmen. Kinderen mogen zelf combinaties maken en verwoorden waarom ze bij elkaar horen.

• Klankbak (sensory): vul bakjes met materialen (rijst, waterparels, zand). Laat een kind een voorwerp uit een zak pakken en het woord langzaam uitspreken terwijl het voorwerp in de voelbak wordt gelegd — koppeling tussen tast en klank versterkt geheugen. Je kan dit ook omgekeerd realiseren. Leg voorwerpen in de bak en laat hen het eruit halen en benoemen. (PMC)

• Sound-walk of play: ga samen op pad of zit op de speelmat. Zoek naar voorwerpen die geluid maken en boots het geluid na.

Letterherkenning: letters krijgen betekenis

Langzaam maar zeker merkt een kind dat letters niet zomaar tekentjes zijn, maar symbolen met een vaste klank.

De meeste kinderen herkennen eerst hun eigen letter — bijvoorbeeld de J van Jozefien of de M van Mika. Vanuit die persoonlijke betrokkenheid groeit de interesse in andere letters. Denk maar aan de eerste letter van de namen van vriendjes, huisdieren…

Belangrijkste vaardigheden:

• Letters kunnen herkennen en benoemen (“Dat is een B!”)
• Weten dat letters bij woorden horen
• Ontdekken dat er grote letters (hoofdletters) en kleine letters zijn

Leuke activiteit: laat het kind letters zoeken in zijn omgeving: op verpakkingen, verkeersborden of kleding. Zo wordt letterherkenning een spel!

Zo doe je dat via open ended - en sensory play en educatief spel

• Magnetische letters in sensorische bak: geef kinderen een bak met kinetisch zand of rijst en verstop magnetische letters. Zoek en zeg de letterklank. Laat kinderen zelf woorden ‘bouwen’ met gevonden letters.
  

• Multisensory schrijven: letters ‘tekenen’ in bakjes met fijne materialen zoals magisch zand ) terwijl je de klank overstemt: “/s/…sssss”